Pozlamamı nasıl ayarlayabilirim?

Etkileyici fotoğraflar elde etmekte pozlama çok önemli, o yüzden bu konudaki bilgilerinizin tam olması, fotoğraf çekerken rahat olmanız için gerekli.

Doğru Pozlama yazımızda pozlamanın tanımını yapıp, doğru/eksik/fazla pozlamanın ne olduğunu anlatmış, durak kavramını da açıklamıştık. Öncelikle bu yazıda da geçecek olan terimleri tekrar hatırlatalım.

Fotoğrafçılıkta poz (İng: ‘exposure’), fotoğrafın çekildiği ortama (film ya da optik algılayıcı) fotoğraf çekme eylemi boyunca düşmesine izin verilen ışık miktarıdır.

EV, İngilizce ‘Exposure Value’ (Poz Değeri) için kullanılan kısaltmadır. EV, aynı poz değerini elde edebileceğimiz tüm bağıl diyafram ve enstantane kombinasyonlarını belirtir. Gündelik hayatımızda ise 1 EV yerine 1 ‘stop’ kullanımı tercih edilir.

Durak (İng: ‘stop’), pozlama değerleri arasındaki ilişkiyi belirtmek için kullanılan bağıl bir ölçüm birimidir. İki pozlama arasındaki 1 duraklık fark, büyük değerin küçük değere göre 2 katı ışık aldığını belirtir. Enstantane, diyafram ve ISO değerlerini belirtirken kullanılan ana karşılaştırma birimidir. Örnekle belirtmek gerekirse: ISO değerleri birer duraklık artışlarla ISO100, ISO200, ISO400, ISO800… şeklinde belirtilir ve her ISO değerinde algılayıcı kendinden 1 durak önce gelen ISO değerindekine göre 2 kat daha fazla ışık alır.

Pozlamayı yani ışık miktarını kontrol eden 3 ana kavram hakkında da ayrı ayrı yazılarımız mevcut:

Bu yazının ana konusu, diyafram, enstantane ve ISO değerlerini değiştirerek nasıl aynı pozlama değerini elde edebileceğimiz. Aslında EV teriminin tanımında bunun özetini vermişiz: “EV, aynı poz değerini elde edebileceğimiz tüm bağıl diyafram ve enstantane kombinasyonlarını belirtir” yani EV değerini sabit tutacak şekilde onu oluşturan değişkenlerin değerlerini değiştirebiliriz. Örneklerle konuyu biraz daha açarsak konunun daha iyi anlaşılıp, iyice pekişmesini sağlayabiliriz.

PC Labs için hazırladığım Fotoğrafçılık Teknik Terimleri yazımda ‘Güneşli 16′ kuralından (‘Sunny 16′) bahsetmiştim. Güneşli bir günde ISO 100 kullanırken, diyaramı f/16 olarak ayarlarsak, enstantaneyi de 1/125 saniye  olarak kullanarak doğru pozlama elde etmiş oluruz. Bu değerler denenmiş ve doğruluğu onaylanınca pratik bir kural olarak akıllara yerleşmiştir yani güneşli bir günde fotoğraf çekmek için makineyi M moduna alıp hızlı bir şekilde ISO 100, f/16, 1/125 ayarlarını yapıp fotoğrafımızı çekebiliriz.

Peki f/16 değil de f/4 kullanmak istersek ne olacak? İşte yazının ana fikri burada devreye giriyor. Diyafram, enstantane ve ISO değerleri EV’yi oluşturur, bunlar arasındaki ilişkiyi bildikten sonra bu değerleri istediğimiz gibi değiştirebilir, çeşitli kombinasyonlarda kullanabiliriz.

Mesela:

  • Hava güneşli, temel ayarımız: ISO100, f/16, 1/125
  • Diyaframı 1 durak açarak f/11′i kullanabiliriz ama toplam ışık miktarı 1 durak yani 1EV artmış olur ve ek ayar yapmazsak fotoğrafımız fazla pozlanmış olacaktır. Bu durumda başka bir değişkeni, toplam ışık miktarını 1 durak azaltacak şekilde ayarlamalıyız. ISO olmaz çünkü fotoğraf makinesinde ISO50 seçeneği bulunmaz. Bu durumda 1 durak enstantaneyi hızlandırabiliriz yani 1/125 yerine 1/250 kullanabiliriz. Sonuç olarak ISO100, f/11, 1/250 ile de aynı pozlamayı elde etmiş oluruz.
  • f/4 elde etmek için de aynı mantığı kullanmalıyız. f/16 -> f/11 -> f/8 -> f/5.6 -> f/4 yani +4EV ile ışık artışı olacak; bu durumda -4EV ile enstantaneye müdahale edebiliriz yani 1/125 -> 1/250 -> 1/500 -> 1/1000 -> 1/2000 hesabı ile 1/2000 değerini buluruz.
  • Güneşli havalarda neden çok açık diyafram kullanamadığınızı da bu şekilde anlayabilirsiniz. Diyelim 50/1.8 lensinizi f/1.8′de kullanarak portre çekmek istiyorsunuz. f/16′dan f/1.8′e +6.3EV ışık değişimi mevcut, bu durumda 1/125 olan enstantaneyi de -6,3EV hızlandırmalıyız ama makinemizin sahip olduğu en hızlı enstantane engeline takılmamız kaçınılmaz. Giriş seviyesi bir DSRL kullanıyorsanız limit olan 1/4000′e ulaşmak için -5EV yeterli, orta ve ileri seviye olanlarda da limit olan 1/8000′e ulaşmak için -6EV yeterli. Bu durumda D5000, 450D ile f/1.8 kullanamayız, 1/4000 kullanırsak diyaframı en fazla f/2.8′e getirebiliriz. 1/8000 kullanarak da kullanabileceğimiz en açık diyafram değeri f/2 olacaktır. f/1.8î kullanmakta ısrar ederseniz yanıp sönen enstantane değeri ile limiti aştığınızı makine bildirir.
  • Gene bu nedenle güneşli havalarda uzun pozlama yapmak pek olası değildir çünkü diyaframı kıssanız bile erişebileceğiniz değer f/22 ya da f/32 olur, o da ISO100′de 1/60 ya da 1/30 kullanmanıza izin verecektir.

Sonuç olarak elde edebileceğimiz denk EV değerleri:

  • ISO100, f/16, 1/125 (doğruluğunu bildiğimiz temel ayarlar)
  • ISO100, f/11, 1/250 (0+1-1=0)
  • ISO100, f/2, 1/8000 (0+6-6=0)
  • ISO100, f/32, 1/30 (0-2-2=0)
  • ISO50, f/8, 1/250(-1+2-1=0)
  • ISO400, f/22, 1/250 (+2-1-1=0)

Denk dedim ama eşit de diyebilirdik. EV değerinin aksine fotoğrafların denk olmayacağını aklınızda bulundurmalısınız, enstantane ve diyafram değerlerine göre fotoğrafın genel görünüşü de yakaladığı hareket de değişecektir.

Son olarak özet yapalım. Doğruluğunu bildiğimiz pozlama değerini sabit tutacak şekilde enstantane, diyafram ve ISO değerlerini çeşitlik kombinasyonlarla değiştirebiliriz. ISO’yu arttırmak ışık miktarını arttırır, diyaframı açmak (f değerinin azalması) ışık miktarını arttırır, enstantaneyi yavaşlatmak (saniye cinsinden sürenin artması) ışık miktarını arttırır. Burada yapmanız gereken en azından tam durak değerlerini ezbere bilmeniz.

Bunlarla uğraşamam diyenler elbette fotoğraf makinesinin uygun çekim modunu kullanabilirler. Çekim modları hakkında bilgiyi Fotoğraf makinenize hükmedin: İleri Çekim Modları (P, A, S, M) yazımızda vermiştik.

Ek bilgiler

Diyafram değerleri

  • 1/3EV aralıklarla değerler (koyu olanlar tam durak)
  • Diyafram değerinde 1 durak azalma  (diyaframın çapının artması), ışık miktarında 1 durak artışa neden olur

1.0, 1.1, 1.2, 1.4, 1.6, 1.8, 2.0, 2.2, 2.5, 2.8, 3.2, 3.5,
4.0, 4.5, 5.0, 5.6, 6.3, 7.1, 8.0, 9.0, 10, 11, 13, 14,
16, 18, 20, 22, 25, 29, 32, 36, 40, 45, 51, 57,
64, 72, 81, 91

Enstantane değerleri

  • 1/3EV aralıklarla değerler (koyu olanlar tam durak)
  • Enstantane değerinde 1 durak hızlanma, ışık miktarında 1 durak azalmaya neden olur
  • Saniye cinsinden olan bu değerlerin

8000, 6400, 5000, 4000, 3200, 2500, 2000, 1600, 1250,
1000, 800, 640, 500, 400, 320, 250, 200, 160, 125,100, 80,
60, 50, 40, 30, 25, 20, 15, 13, 10, 8, 6, 5,
4, 0″3, 0″4, 0″5, 0″6, 0″8, 1″,  1″3, 1″6,
2″, 2″5, 3″2, 4″, 5″, 6″, 8″, 10″, 13″, 15″, 20″, 25″, 30″

ISO değerleri

  • 1/3EV aralıklarla değerler (koyu olanlar tam durak)
  • ISO değerinde 1 durak azalma, ışık miktarında 1 durak azalmaya neden olur

50100, 125, 160, 200, 250, 320, 400, 500, 640, 800, 1000, 1250, 16003200640012,800,51,200102,400

Ev Tablosu

İpucu: Parmak hesabı zor gelirse ayar tekerini çevirme sayısını kullanabilirsiniz. Enstantaneyi 5 tık hızlandırdıysanız (EV azaldı), diyaframı 5 tık açmalısını (EV artıp dengelemeli).

ISO100 ve 1/125 ile kullanılabilecek hazır diyafram değerleri:

  • f/22: Kar/kum yoğunluklu güneşli
  • f/16: Güneşli gün
  • f/11: Hafif bulutlu (gölgeler yumuşak)
  • f/8: Kapalı hava (gölgeler zor seçiliyor)
  • f/5.6: Çok kapalı hava (gölge yok)
  • f/4:  Gün batımı
  • f/4: Konu gölgede
  • +1EV: Konu ters ışıkta kalıyorsa 1 durak ekleyebiliriz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

scroll to top