Kompozisyonda Yardımcı Öğeler: Işık


Bugün sizlerle fotoğrafı fotoğraf yapan ışığın kompozisyona katkısına bakacağız. Fotoğraf çekerken ise ışık, kompozisyon açısından bizim için görünür fark yaratan başka özelliklere de sahiptir. Bunları aşağıdaki gibi gruplandırabiliriz:

  • Işığın yönü: Tepe ışığı, alttan ışık, tam cephe ışığı, yarı cephe ışığı, yanal ışık,  tam ters ışık, yarı ters ışık.
  • Işığın yoğunluğu: Doğrudan ışık, yansımış ışık, yumuşatılmış ışık.
  • Işığın kaynağı: Doğal ışık, yapay ışık.
  • Işığın rengi: Yapay ışıkta ışık kaynağına göre, doğal ışıkta ise zamana göre değişiklik gösterir. Akkor lambaların sarımsı ışık vermesi, günbatımında çekilmiş fotoğrafların daha sıcak tonlara sahip olması gibi.

Işığın bu özellikleri fotoğraf üzerinde ciddi etkilere sahiptir ki değişkenlerin dikkatli kullanımı ile fotoğrafın istediğimiz tonlarda ve detay barındırır halde olmasını sağlayabiliriz.

Öncelikle ışığın yönünü ele alalım. Pek yakında üçüncü boyutu ekleyecekmişiz gibi görünse de şuan fotoğraf iki boyutlu düzlemde izlenmekte 🙂 Fotoğrafladığımız dünya ise üç boyutludur. Yani nesnelerin sahip oldukları şekilleri belli eden bir de derinlik boyutu da mevcut. Bunu fotoğrafa aktarabilmemiz için nesnenin alacağı ışığın yönü son derece önemli olmaktadır.

Işık yönü

Örnek olarak silüet fotoğraflarını verebiliriz. Ters ışıkla çekilen silüet fotoğraflarında konunun arkasında kalan ışık sayesinde konunun sadece şekli belli olur, detay görmek imkansızdır.

©Türkay Yılmaz

©Türkay Yılmaz

Ama bu demek değildir ki ters ışıkla sadece iki boyutlu gösterimler elde edilebilir. Işığın ve perspektifin etkili kullanımı ile görsel yönden üst düzeyde fotoğraflar elde etmek mümkündür.

©Ian Brumpton

©Ian Brumpton

Nesnelerin şekillerinin ne kadarının belirgin olmasını istiyorsanız, ona uygun ışık yönü kullanmalısınız. Mesela kabartmalı desene sahip bir nesneye yanal ışık verirseniz kabartmaların gölgeleri birbirlerini görünmez hale getirebilir. Bunun yerine tam cephe ışığı kullanabilirsiniz. Kabartmanın derinliğini belirgin kılmak içinse yanal cephe ışığı kullanılabilir yani elde edilmek istenen sonuca uygun ışık kullanmak gereklidir.

©Ian Brumpton

©Ian Brumpton

Üstte yanal ışık kullanımını, altta ise ters ışık kullanımını görüyoruz. Alttaki fotoğrafta ışığın vurmadığı yönde de detaylar mevcut çünkü saat henüz geç değil ve zeminden yansıyan ışıkların da ek aydınlatma özelliği var. Yani fotoğrafta hem doğrudan ışık, hem de yansıyan ışık mevcut. Işık hüzmesinin fotoğrafa şık bi dokunuş kattığı belirtmeden de geçmeyelim. Ters ışığın kontrastı azaltıcı etkisini de karenin üst bölümlerinde görebiliyoruz.

©Ian Brumpton

©Ian Brumpton

Ian Brumpton ya da flickr’da bilinen adıyla stryker66, Londra’da yaşayan bir fotoğrafçı. Sokak fotoğrafçılığı ana tutkusu olsa da, sinema ve tiyatro fotoğrafçılığı, stok fotoğrafçılığı, haber fotoğrafçılığı gibi ticari işler de yapmakta. Ian Brumpton’ın çalışmalarını burada görebilirsiniz.

Kaynağına göre ışığı doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayırmıştık. Gündüzleri dış mekanda doğal ışığı kullanırız ama gece çekimlerinde ve iç mekanlarda daha çok yapay ışıklardan faydalanırız. Recep Büyükgüzel’in yapay ışığı etkili kullandığı iki fotoğrafla devam edelim.

©Recep Büyükgüzel

©Recep Büyükgüzel

Üstteki fotoğrafta yapay ışıkların hem kendinin, hem de yansımasının kullanımını görüyoruz. Aşağıdaki fotoğrafta ise ışığın renginin, konunun rengine etkisini görmekteyiz. Mavi yapay ışık, çocuğun renginin de mavimsi olmasına neden olmuş. Bu etkiyi gün batımı fotoğraflarında da sıcak renklerle görmekteyiz ki Türkay’ın yukarıdaki fotoğrafı buna örnek olarak verilebilir.

©Recep Büyükgüzel

©Recep Büyükgüzel

Işığın yoğunluğunu ise ışık kaynağı ile ilgili bir değişkendir. Güneş gibi bir ışık kaynağına müdahale etme şansımız yoktur ama ek cihazlarla yoğunluğu ayarlayabilmek mümkündür. Güneş ışınlarının çok sert gelmesi durumunda konuyla güneş arasına ışığın yoğunluğunu düşürücü yarı şeffaf paneller koyarak ışığı yumuşatmak mümkündür. Flaşlı çekimlerde de ışığın yoğunluğunu düşürmek için softbox, şemsiye gibi yardımcı ekipmanlar kullanılmaktadır.

Lastolite'ın Skylite ürünü ile güneş ışığını yumuşatmak mümkün.

Lastolite’ın Skylite ürünü ile güneş ışığını yumuşatmak mümkün.

Ek ekipman kullanmadan yoğunluğu çok sert olmayan yumuşak ışık istediğimizde ise yapmamız gereken şey, güneşin tepede olduğu öğlen saatleri yerine akşamüstünde ve sabahın erken saatlerinde fotoğraf çekmek olacaktır.

©Okan Akan

©Okan Akan

Evet, böylece kompozisyon serimizin şimdilik sonuna gelmiş bulunuyoruz. Bir sonraki yazı dizimizi ise makro üzerine yapacağız 😉

Yorum yapın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.