Gece Fotoğraf Çekimi İpuçları


Çoğu fotoğraf makinesi kullanıcısı için fotoğraf çekimi gün ışığının olduğu zamanlarda yapılır, güneşin batmasıyla da fotoğraf makinesi çantaya girer ve bir sonraki gün doğumunu bekler. Fotoğraf çekimi için mutlaka bol ışık mı gereklidir? Hayır, her türlü ışık ortamında fotoğraf çekilir, sadece çekim süresi değişiklik gösterecektir.

Atlı Karınca, ©2011 Yalçın Aydın

EXIF: M, f/6.3, 1/30, ISO1600 Ekipman:Canon ESO 5D Mark II, Sigma 20mm f/1.8 EX DG

Bu yazıyı uzun zaman önce planlamıştım ama bu hafta verdiğim Temel Fotoğrafçılık Eğitimi’nde öğrencimin nerede zorlandığını, nerede daha rahat olduğunu görünce taşlar yerine oturdu diyebilirim. Öncelikle şunu belirteyim, her türlü ışık ortamında fotoğraf çekme imkanımız var, önemli olan o anda elimizdeki ekipmanı ne şekilde kullanabileceğimizi bilmek.

Elimizeki ekipmandan kastımız ne?

  • Fotoğraf makinemiz yüksek ISO’da bizi ne kadar tatmin ediyor?
  • Lensimizin diyaframı ne kadar açılabiliyor yani f değeri ne kadar küçük?
  • Tripodumuz var mı?
  • Flaşımız var mı?

Işık azaldıkça fotoğraflarımızın çekim süresi yani enstantane azalır. Enstantanenin uzaması fotoğrafların flu çıkmasını beraberinde getirir.

Flu fotoğrafın önüne geçebilmek için net fotoğraf çekebilmek için ne kadar enstantaneye ihtiyacımızın olduğunu bilmeliyiz. 50mm lensle ben 1/60 saniyenin altında net çekemezken, siz 1/10 saniyede çekebilirsiniz, bu kişiden kişiye değişir, deneyip öğrenmek lazım. Titreşim engelleme sistemleri (IS, VR, SR, OS, VC vs.) sayesinde normalde kullandığımızdan daha uzun enstantane sürelerini de kullanabiliriz. Bu değeri azami enstantane süresi diyelim.

Normal kullanım

Tam otomatik, P  ve Av/A modlarını kullanırken ışık durumuna göre enstantane değerine fotoğraf makinemizin karar verdiğini öğrenmiştik yani fotoğraf makinemiz azami enstantane süresinden daha uzun enstantane süreleri kullanmaya karar verebilir. Bu nedenle fotoğrafı çekmeden önce enstantane değerini sürekli olarak kontrol etmekte yarar var.

Işık yeterli değilse Av/A modunda kullanarak diyaframı açabildiğimiz kadar açalım yani en küçük f değerini seçelim. Kit lens kullanıyorsanız bu f/3.5 ile f/5.6 arasında bir değer olacaktır. ISO 100 gibi düşük bir ISO değerinde enstantanenin fazla uzun gelmesi sonucu fotoğrafların flu çıkması kaçınılmaz olacaktır . Burada yapabileceğimiz tek şey ISO değerini yükseltmek olacaktır çünkü bir şekilde ışık miktarını arttırarak daha hızlı enstantane kullanabilir hale gelmeliyiz .

Diyelim ISO’yu tatmin edici kalitede fotoğraf sağlayan azami ISO değeriniz olan ISO 1600′a yükselttiniz ama enstantane hala rahat rahat fotoğraf çekebileceğiniz kadar hızlı değil. Bu durumda ya flaş kullanacağız, ya da tripod.

Tripod kullanımı

Benim tavsiyem flaş yerine tripod kullanmanız olacak. Tripod büyük ve ağır olur diye çoğu kişi taşımayı istemez. Haksız da değiller çünkü kaliteli bir şey alırsanız gerçekten büyük ve ağır oluyorlar, hafif olsun karbon fiber almak istediğimizde de yüksek fiyatlar bizi durdurmaya yetiyor.

Çok ağır ekipmanınız olmadıkça küçük boyutlu tripodlar da işimizi görebiliyor. Burada masaüstü tripoddan bahsediyorum. Özellikle kompakt kullanıcıları ve kit lens kullanan D5100, 550D gibi hafif diyebileceğimiz fotoğraf makineleri bu tarz tripodlarlarla rahatlıkla kullanılabilir. Yüksek olmayan tripod nedeniyle kimi kadraj kısıtlamaları yaşanabilir ama idare edeceğiz artık:)

Masaüstü tripodun yanı sıra Gorillapod kullanabilirsiniz. Orijinali sağlam olsa gerek, benim ebay’den aldığım eskisi kadar sağlam duramıyor ama bir yere bağlamadığım sürece gözüm arkada kalmıyor diyebilirim.

İpucu: Tripod kullanırken titreşim engelleme sistemini kapatmanız gekebilir. Kimi güncel lensler bunu farkederek sistemi kapatabilmektedir, onlarda ekstra bir şey yapmak gerekmez. En iyi bilgi için lensin kullanma kılavuzuna bakınız.

Gece çekilmiş her etkileyici manzara çekiminde tripod kullanıldığını göreceksiniz çünkü bu çekimlerde kullanılan enstantane süreleri kimi zaman uzun saniyeler, kimi zaman da dakikalar olmakta.

Flaş kullanımı

İstediğiniz çekim modunda flaşı açarak kullanabilirsiniz. Flaş ışığının ortam ışığını bastırabileceğini unutmamalıyız ki zaten bu nedenle ben son tercih olarak kullanılmasından yanayım. Av/A modunda kullandığınızda fotoğraf makineniz ortam ışığını bastırmamak için hala yavaş enstantane kullanmayı tercih edebilir, bu durumda Tv/S modunu kullanmayı deneyebilirsiniz.

Flaş ışığı güçlü veya zayıf gelirse flaş poz telafisi ile ışık gücüne müdahale edebilirsiniz. Çoğu fotoğraf makinesinde bunun için bir menü bulunur.

Netleyemiyorum!

Işığın az olduğu durumlarda netleme sorunları yaşanması normaldir. Kompakt makineler etkin netleme sistemine sahip olduklarından genelde şikayet etmeden netlemesini yapar. Sırasıyla şunları deneyebilirsiniz:

  • Merkez AF noktası her zaman için en hassas AF noktasıdır, onu kullanın.
  • MF kullanın, fotoğraf makinenizin canlı önizleme özelliği varsa onu açın ve zoom yapın.
  • Işıksızlıktan nereye netleyeceğinizi göremiyorsanız el fenerini netleyeceğiniz yere tutabilirsiniz yani gece çekimleri yapıyorsanız yanınızda el feneri bulundurmanız işe yarayabilir:)
  • Geniş açı ile manzara çekiyorsanız, MF kullanarak netleme bileziğini sonsuza ayarlamak da pratik bir çözüm olacaktır. Tripod kullanıyorsak büyük f değeri ile geniş alan derinliği elde etmeyi de deneyebiliriz.

Pozlama

Soru: Pozlamayı nasıl ayarlayacağız?
Cevap: Öncelikle ISO değerini en düşük değer olarak ayarlayın. Kullanacağımız enstantane 30 saniyeyi geçmediği sürece istediğiniz çekim modunu kullanabilirsiniz. Benim tercihim hem enstantaneyi, hem de diyaframı istediğim gibi ayarlayabildiğim M modunu kullanmak. İstediğiniz alan derinliğini verecek f değerini seçtikten sonra enstantane değerini poz göstergesine bakarak ayarlayabilirsiniz.

İpucu: Azami kalite için anında çekim yapmak yerine 2s/10s gibi gecikmeli zamanlayıcı kullanabilirsiniz.

Soru: Diyaframı f/16 yaptım, enstantane 30 saniyeden uzun oluyor, kesin değerini nasıl hesaplayacağız?
Cevap: ISO değerini ISO 3200 gibi yüksek bir değere çıkarın ve yeterli gelen enstantane süresini not alın. ISO 100′den ISO 3200′ye 5 durak ışık artışı olduğu için not aldığınız değerden 5 durak daha uzun bir enstantane süresi kullanmalısınız demektir. ISO arttırımına benzer mantıklı diyaframı da açabilirsiniz ya da gerektiğince ikisini birden değiştirebilirsiniz.

Soru: Enstantaneyi 30 saniyeden uzun nasıl ayarlayacağım?
Cevap: Bulb modunu kullanacaksınız.  Bunu enstantaneyi anlattığımız yazıda anlatmıştık. Şöyle demişiz:

Bulb: (Türkçe karşığı sınırsızdır; Kısaltması: B): Enstantane değerinin makinenin izin verdiği en yavaş enstantaneden daha da yavaş olmasını istediğiniz durumlarda makinanın B modunu devreye sokarak istediğiniz kadar uzun pozlama yapabilirsiniz. Kimi modellerin mod tekerinde ‘Bulb’ için ayrı bir konum bulurken çoğu DSLR modelinde enstantaneyi 30 veya 60 saniyeden bir kademe daha yukarı aldığınızda karşınıza çıkar. Bu şekilde çekim yaparken uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu kullanılması yararlı olacaktır çünkü doğrudan deklanşör düğmesini kullanmak makinede titreşime neden olacaktır.

Diyelim hesaplamanız sonucunda 4 saniye kullanmanız gerektiğini öğrendiniz. Bu durumda deklanşöre basıp 4 dakika boyunca beklemeliyiz yani olacak iş değiş:) Uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu bu tarz çekimler için olmazsa olmaz, manzara çekimi ana ilgi alanınızsa bir tane mutlaka edinin.

İpucu: Dakikalar süren pozlamalar için tam doğru pozlama elde etmek için kendinizi zorlamayın, süre uzayınca küçük süre farklılıklarının etkisi de azalacaktır.

Diğer ipuçları

Ana konu başlıklarına dahil edemediğim ipuçlarını da burada verelim:

  • Işık yansımalarını asgaride tutmak için lensinizin güneşliğini kullanın.
  • Çok uzun pozlama süreleri için mevcut en kısık diyafram da yetersiz kalabilir, bu durumda çeşitli ışık geçirgenliğine sahip ND filtelerini kullanabilirsiniz.
  • Uzun pozlama yaparken fotoğraf makinenizde yer alan uzun pozlama gürültü giderme özelliğini mutlaka açın.
  • Histogramı kullanın. İçgüdüsel olarak karanlıkta histogramın sola dayanmasını doğal buluyoruz ama aslında fotoğraflarımız az pozlanmış çıkıyor. Simsiyah çıkmamış bölümleri basit bir şekilde siyah hale getirebiliriz ama siyah çıkmış yerleri açmak istediğimizde kalite hemen düşecektir. Burada tavsiyem fazla pozlama uygulamanız.
  • Sahnede hem karanlık, hem de parlak ışık kaynakları bir arada bulunuyorsa bir tane karanlık alanlara göre pozlanmış, bir tane de parlak ışık kaynaklarına göre pozlanmış fotoğraf çekebilirsiniz. Daha sonra fotoğraf işlemesi yazılımı ile bu iki fotoğrafın istediğimiz bölümlerini maskeleme ile kullanabiliriz. Bunu Bracketing/basamaklama gibi düşünebilirsiniz.

Yorum yapın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.