Fotoğrafta Görsel Öğeler


Fotoğrafçılıkta kompozisyonu oluşturan bir çok öğe vardır. Bir kompozisyonu oluşturan görsel öğeleri bu yazıda anlatmaya çalışıyoruz.

Leke

Özellikle arkadan aydınlatılmış öğelerin detayları kaybolurken şekilleri ortaya çıkar.  Bunu sağlayan ters ışığın sağladığı kontrast farkıdır. Fotoğrafta bu şekilde kontrast farkı ile ortaya çıkmış detay içermeyen koyu renkli şekillere leke diyoruz. Lekeler özellikle siyah beyaz fotoğrafta sıkça kullanılırlar.Siz de kolaylıkla leke içeren fotoğraflar çekebilirsiniz. Yapmanız gereken konunuzu yüksek parlaklığa sahip bir arka plan önüne yerleştirmek ve poz ölçümünü arka plandan yapmak olacaktır.

© Okan Akan
Perspektif kullanımı ile alt açıdan çekilen bu kare ile arka plan gökyüzü haline getirilmiş. Uçurtmayı tutan çocuklar birer leke haline gelirken uçurtma da ön plana çıkmış © Okan Akan
© Türkay Yılmaz
Klasik bir ters ışıkla elde edilmiş leke karesi. Eğer makinenizi otomatik modda kullanıyorsanız bu tarz kareleri istemeseniz de sık sık elde edeceksiniz. Akşam saatlerinde güneşi konunuzun arkasına alarak fotoğraf çekmeyi deneyebilirsiniz.© Türkay Yılmaz
© Rui Palha
Işık ve leke kullanımında usta olan Palha’dan çok şık bir kare. Bu karede aynı anda pek çok kompozisyon kuralı kullanımış. Merdiven tutamakları bizi aydınlık alana yani kadına yöneltiyor. Yüksek konstrast da zaten ister istemez fotoğrafın merkezine odaklanmamıza neden oluyor. Simetrik bir kadrajla fotoğrafta denge unsuru da gözetilmiş. © Rui Palha
© Emre Uçar
Bir başka leke kullanımı. Bu sefer tüm fotoğrafa hakim olan yüksek kontrast kaynaklı bir leke hissi hakim. Bu karede leke elde etmek için illa ters ışığa ihtiyaç duymadığımızı görüyoruz. İstersek lekeleri bir tarz olarak da kullanabiliriz. © Emre Uçar

 

Form

Dünyamız ve görüşümüz üç boyutlu olsa da fotoğraflar iki boyutludur. Her ne kadar üç boyutlu fotoğraf makineleri piyasaya çıkmaya başlamış olsalar da bunların sonuçlarını görebilmek için de ek üç boyutlu gözlükler kullanmamız gereklidir yani doğal üç boyutlu fotoğraflardan söz etmek mümkün değildir. Nesneler üçüncü boyutları sayesinde bir hacme ve dolayısıyla da bir forma sahiptirler. Peki fotoğraflarımızda formu gösteremez miyiz? Elbette gösterebiliriz. Bir nesnenin formunu belirtmek için iki yöntem kullanabiliriz:

  1. Perspektif kullanarak
  2. Işık kullanarak

Perspektif kullanarak yapabileceğimiz nesneyi formunun belli olacağı bir açıdan çekmek olacaktır.

© Rui Palha
Bu karede yüksek sütunları tam karışsından çekmiş olsaydık sütun olduklarını bile kestirmemiz zor olurdu. Perspektifin kullanımı ile yani yan alt açıdan çekim ile sütunların formları ortaya çıkmış. Sol alt köşede küçücük kalmış insan da sütunların ve yapının boyutunu anlamamıza yardım ediyor (ölçek ve insan etkisi). © Rui Palha

Formu ortaya çıkarmak için en uygun yöntem ise ışığın aydınlık ve gölge alanları ortaya çıkarmasını sağlamak ya da bunu sağlayacak uygun ışığı beklemektir. Bu amaç için en uygun ışık genelde yanal ışık olmaktadır. Kendiniz en uygun ışığı konunuza göre belirlerleyebilirsiniz.

© Rui Palha
Burada yapının dışarıya açılan bölümlerinden sızan ışık yardımızda formunun belirgin olduğunu görüyoruz. Fotoğrafa bir de insan öğesi ekleyerek yapının boyutunu anlamamız sağlanmış. © Rui Palha
@ Türkay Yılmaz
Formu belirlenecek tek konu yapılar değildir elbette, her türlü form sahibi cisim uygun ışık kullanımı ile belirgin bir hale getirilebilir. Burada zamanlama, denge, leke, sınırlı keskinlik, zamanlama öğeleri ile üçte bir kuralı uygulanmış oldukça dinamik bir kareye sahibiz. Işığın konuyu aydınlatması ile de vücudun formu oldukça belirgin hale gelmiş. @ Türkay Yılmaz

Desen ve Doku

Doku, dümdüz olmayan, belli girinti çıkıntılara sahip yüzeyler için kullanılır. Dokunun belirgin olabilmesi için de mevcut ışığın yönü çok önemlidir. Dokuya düz gelen ışık yerine gölge oluşturup dokunun formunun ortaya çıkmasını sağlayacak yanal ışık tercih edilmelidir.

Doku çevremizde iki türlü bulunabilir:

  1. Nesnelerin sahip olduğu dokular: duvar dokusu, parke yüzey dokusu, hasır sepet dokusu gibi.
  2. Tekrar eden nesnelerin oluşturduğu dokular: insan kalabalığı bunun için en güzel örneği oluşturur.
© Okan Akan
Geometik şekillerin ağırlığını hissettirdiği bu karede zemindeki taş döşemesi güzel bir doku örneği oluyor. Burada aynı zamanda geometik bir tekrardan yani desenden de söz edebiliriz. © Okan Akan

 

© Türkay Yılmaz
Tekrara dayalı nesnelerle varolan bir doku örneği. İstiklal caddesini dolduran mahşeri kalabalık dokusu ile, renk tercihinin sağladığı atmosferi ile oldukça güzel bir çalışma. Tramvayın nasıl hareket ettiğini de merak etmekten kendimi alıkoyamıyorum 🙂 © Türkay Yılmaz

Desen ise dokuya benzer ama desende belli bir geometrik diziliş ve tekrar söz konusudur.

© Okan Akan
Ağaç yapraklarının olduşturduğu desen. © Okan Akan

 

© Yavuz Alper
Cami tavanlarında rastlayabileceğiniz desenlere bir örnek. © Yavuz Alper

Arka plan

Fon ya da tam Türkçe ismiyle arka plan konumuzun arkasında bulunan bölümdür. Arka plan konuyu bütünleyecek şekilde olabileceği gibi, dikkati dağıtacak şekilde de olabilir. Burada dikkat etmemiz gereken her zaman olduğu gibi sadelik prensibidir. Eğer arka plan dikkati dağıtacak şekildeyse o zaman perspektifi değiştirip fonun etkisini azaltmayı deneyebiliriz. Bir başka yöntem de arka planı öldürmek olacaktır yani sınırlı kesinlik kullanımı. Sınırlı keskinlikte açık diyafram (küçük f değeri) kullanarak konumuzun net olmasını sağlarken arka planı bulanık hale getiririz.

© Okan Akan
Okan’ın portfolyosunun en güçlü karelerinden biri. Konumuz arka plandaki duvar yazısının orada olduğundan büyük ihtimalle habersiz. Yazı bir futbol takımının taraftarlarına ait olsa da (muhtemelen Göztepe :)) izleyenin dünay görüşüne göre farklı anlamlara bürünebilecek bir yapıda. Bu karede konu ile arka planın uyumu ve bütününden söz edebiliriz. © Okan Akan
© Okan Akan
İlk etapta paltolu bir adamdan ibaretmiş gibi duran bir kare görünümü veren bu fotoğrafa biraz daha dikkatli baktığımızda yüzümüzde bir tebessüm beliriveriyor 🙂 Amca arkaya bakakalmış. Ara planı tele lens artı açık diyafram ile öldürmüşüz ama amacanın bakakaldığını düşündüğümüz dikkat çeken şarışın çok net olmasa da orada. Amcanın paltosunun ön bölümün şekli de muzur gülümsemelere gebe. Arka planın net olmasa da hikaye anlatımında tamamlayıcı rolüne güzel bir örnek. © Okan Akan
© Türkay Yılmaz
Burada konumuz küçük kız, arkadaki binalar değil. Arka planı öldürmek uygulanacak en mantıklı yöntem ve fotoğrafçımız da bunu uygulayarak dikkatimizin konudan başka bir şeye gitmesine izin vermemiş. © Türkay Yılmaz
© Okan Akan
İkonik bir yapının kareye girmesi ile bu fotoğrafın İzmir Konak meyadnında çekildiğini anlıyoruz. Bu fotoğrafçının özel bir tercih muhtemelen ki bu tercih olmasaydı herhangi bir yerdeki kuş yemi satıcısı olduğunu düşünebilirdik ama artık nerede çekildiğini biliyoruz. © Okan Akan
© Rui Palha
Rui Palha’dan bir başka hikaye anlatımı. Kıyafetlere bakarsak hava soğuk değil, muhtemelen bahar mevsimindeyiz. Beklenmedik bir sağnak yağmur bir anda başlayarak insanları dam altlarına saklanmaya mecbur bırakmış. Gözümüze ilk takılan şapkalı adam ise yağmura aldırış etmeden yürümesine devam ediyor. Eğer bu karede sadece adamı alacak bir açıdan çekim yapsaydık, sağ tarafta dizilmiş insanları kareye dahil etmeseydik, fotoğraf bu kadar etkili olamayacaktı. Arka fon (burada hatta ön fon) hikayeyi desteklemekte önemli bir role sahip. © Rui Palha

Ön Plan

Ön plan da arka plan gibi konumuzu destekleyecek bir yapıda olabilir. Kimi durumlarda konumuzun önüne yerleştireceğimiz nesnelerle önde yer alan ve dikkati dağıtabilecek şeylerin kareye girmesini engelleyebileceğimiz gibi parmaklık, tel çit gibi nesnelerin arasından çekim yaparak farklı görsel etkiler de yakalayabiliriz.

© Okan Akan
Ön plandaki tüller kullanılmasa oldukça sıradan bir kare olabilecekken birden bambaşka bir karaktere bürünmüş bir kare. Ön plandaki tüller arka plandakilerle uyum içinde çalışarak, muhtemelem mekanın sahibi olan kişinin ortaya çıkmasını sağlamışlar. © Okan Akan
Çeşitli nesneler kullanarak konuyu çerçevelecek farklı açılar elde edilebilir.
Çeşitli nesneler kullanarak konuyu çerçevelecek farklı açılar elde edilebilir.

Yorum yapın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.